شنبه , ۲۴ آذر ۱۳۹۷
خانه / قرآن و عترت / منظور از عبارت قرآنی «السماوات السبع» چیست؟
منظور از عبارت قرآنی «السماوات السبع» چیست؟

منظور از عبارت قرآنی «السماوات السبع» چیست؟

image_pdfimage_print

عترتنا/ سماوات سبع را برخی به سیارات هفتگانه و برخی به طبقات متراکم هوای اطراف زمین و برخی به کرات فراوان عالم بالا تفسیر کرده اند، برخی هم عدد هفت را دال بر کثرت دانسته‌اند.

به گزارش عترتنا، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی، مرجع عالیقدر جهان تشیع مطلبی با عنوان «منظور از عبارت قرآنی «السماوات السبع»» را منتشر کردند که در ادامه می‌خوانید:

پرسش : منظور از آسمان‌هاى هفتگانه چیست؟

پاسخ اجمالی: سماوات سبع را برخی به سیارات هفتگانه و برخی به طبقات متراکم هوای اطراف زمین و برخی به کرات فراوان عالم بالا تفسیر کرده اند، برخی هم عدد هفت را دال بر کثرت دانسته اند، اما عدد سبع در اینجا اشاره به همان عدد مخصوص است نه به معنی تکثیر. منتها از آیات قرآن استفاده مى شود تمام کرات و سیاراتى را که دیده می شود همگی جزء آسمان اول است و شش عالم دیگر از دسترس دید ما بیرون است و مجموع آنها هفت آسمان را تشکیل مى دهد.

پاسخ تفصیلی: در پاسخ به این سوال مفسران و دانشمندان اسلامى بیانات گوناگونى دارند و تفسیرهاى مختلفى کرده اند:

۱ ـ بعضى آسمان هاى هفتگانه را، همان «سیارات سبع» مى دانند (عطارد زهره، مریخ، مشترى، زحل، و ماه و خورشید) که به عقیده دانشمندان فلکى قدیم جزء سیارات بودند. (۱)

۲ ـ بعضى دیگر معتقدند: منظور طبقات متراکم هواى اطراف زمین است و قشرهاى مختلفى که روى هم قرار گرفته است.

۳ ـ بعضى دیگر مى گویند: عدد هفت در اینجا به معنى عدد تعدادى (عدد مخصوص) نیست، بلکه عدد تکثیرى است که به معنى تعداد زیاد و فراوان مى باشد، و این در کلام عرب و حتى قرآننظائر قابل ملاحظه اى دارد، مثلاً در آیه۲۷ سوره«لقمان» مى خوانیم: «وَ لَوْ اَنَّ ما فِی الاَرْضِ مِنْ شَجَرَه اَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ یَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَهُ اَبْحُر ما نَفِدَتْ کَلِماتُ اللّه»؛ (اگر درختان زمین قلم گردند، و دریا مرکب، و هفت دریا بر آن افزوده شود، کلمات خدارا نمى توان با آن نوشت).

به خوبى روشن است منظور از لفظ «سبعه» در این آیهعدد مخصوص هفت نیست بلکه اگر هزاران هزار دریا نیز مرکب گردد، نمى توان علم بى پایان خداوند را با آن نگاشت.

بنابراین، سماوات سبع اشاره به آسمان هاى متعدد و کرات فراوان عالم بالا است بى آن که عدد خاصى از آن منظور باشد.

۴ ـ آنچه صحیح تر به نظر مى رسد، این است که: مقصود از «سماوات سبع» همان معنى واقعى آسمان هاى هفتگانه است، تکرار این عبارت در آیات مختلف قرآن، نشان مى دهد عدد «سبع» در اینجا به معنى تکثیر نیست، بلکه اشاره به همان عدد مخصوص است.

منتها از آیات قرآنچنین استفاده مى شود: تمام کرات و ثوابت و سیاراتى را که ما مى بینیم همه جزء آسمان اول است، و شش عالم دیگر وجود دارد که از دسترس دید ما و ابزارهاى علمى امروز ما بیرون است و مجموعاً هفت عالم را به عنوان هفت آسمان تشکیل مى دهند.

شاهد این سخن این که: قرآنمى گوید: «وَ زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابیح»؛ (ما آسمان پائین را با چراغ هاى ستارگان زینت دادیم). (۲)

در جاى دیگر مى خوانیم: «اِنّا زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِزینَه الْکَواکِبِ» ؛ (ما آسمان پائین را با کواکب و ستارگان زینت بخشیدیم). (۳)

از این آیات، به خوبى استفاده مى شود که همه آنچه را ما مى بینیم و جهان ستارگان را تشکیل مى دهد، همه جزء آسمان اول است، و در ماوراى آن شش آسمان دیگر وجود دارد که ما در حال حاضر اطلاع دقیقى از جزئیات آن نداریم.

و اما این که گفتیم شش آسمان دیگر براى ما مجهول است و ممکن است علوم از روى آن در آینده پرده بردارد، به این دلیل است که علوم ناقص بشر به هر نسبت که پیش مى رود از عجائب آفرینش تازه هائى را به دست مى آورد.

مثلاً علم هیئت هم اکنون به جائى رسیده است که بسیار حیرت انگیز است، آنچه رصدخانه هاى بزرگ کشف کرده اند، فاصله اى به اندازه هزار میلیون (یک میلیارد) سال نورى مى باشد، و خود معترفند: تازه این آغاز جهان است نه پایان آن، پس چه مانع دارد که در آینده با پیشرفت علم هیئت آسمان ها، کهکشان ها و عوالم دیگرى کشف گردد؟ (۴)

پی نوشت:

(۱). بعضى نيز، كرات منظومه شمسى را كه ده كره است (نُه سياره معروف به اضافه سياره‏اى كه در ميان مريخ و مشترى بوده و سپس متلاشى شده و بقاياى آن همچنان در همان مدار در گردش است) به دو گروه تقسيم كرده‏ اند: گروهى كه در زير مدار زمين قرار دارند (عطارد و زهره) و گروهى كه در بيرون مدار زمين و فوق آن هستند كه هفت سياره ديگر مى‏ باشد و به اين ترتيب، شايد مى‏ خواهند آسمان‏ هاى هفتگانه را به كرات هفتگانه بيرونى تفسير كنند (دقت كنيد).

(۲). سوره فصلت، آیه ۶٫

(۳). سوره صافات، آیه ۶٫

(۴). گرد آوري از کتاب: تفسیر نمونه، آيت الله العظمي مکارم شيرازي، دار الکتب الإسلامیه، چاپ پنجاه و پنجم، ج ۱، ص ۲۰۷٫

ارسالی از علیرضا برومند

*پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی